Glasmuziek

10apr09

Wie graag kristalheldere hoogfrequente muziek hoort kan al meteen naar de keukenkast lopen en de glazen op tafel uitstallen:


De paus heeft weer een tsoenami van verontwaardiging doorheen de publieke opinie laten gaan. De kop van de Times luidde: ‘Pope’s attack on condoms sickens Aids campaigners’.

Benedictus zei dat ‘condooms enkel maar het hiv-aids probleem verergeren’. Uiteraard is zijn achterliggende gedachte dat als iedereen braafjes monogaam zou zijn, de hiv-epidemie minder erg zou zijn, maar dat is compleet achterhaalde nonsens, die misschien gedeeltelijk kan gelden op de planeet Utopia, maar niet in een door oorlog, armoede en hongersnood verscheurd continent met landen waar tot 20% van de bevolking besmet is met hiv. In sub-saharisch Africa leven meer dan 12 miljoen aids-weeskinderen jonger dan 18 jaar.

Dat de paus een dergelijke achterlijke boodschap verspreid doet een mens naar adem happen. De paus stelt religieus dogma hoger dan de levens van miljoenen Afrikanen. Benedictus en zijn voorganger hebben onnoemelijk veel doden op hun geweten: vrouwen, kinderen, oma’s en opa’s; onderwijzers, verkrachte vrouwen, boeren en presidentszonen.


Er staat nu een groot bord langs een autosnelweg in Nederland met de atheïstische leuze: ‘Er is waarschijnlijk geen god. Durf zelf te denken en geniet van dit leven!’.

In het filmpje onderaan zegt de campagnevoerder dat ‘geloven niet normaal is’. Ik ben het daar niet mee eens.

Geloven is een heel normaal verschijnsel voor onze soort. Onze hersenen zitten zo in elkaar dat we enorm geneigd zijn om te geloven, om verbanden te zien die er niet zijn, om naieverwijs de woorden van mensen met een hogere status voor waar aan te nemen, om dat gevoel te hebben dat ‘er iets meer moet zijn’ en dat ‘alles niet zomaar doelloos kan zijn’, enzovoort.

Het is daarom dat een meer rationele benadering van de werkelijkheid altijd benadeeld zal zijn ten opzichte van een ‘gelovige’ kijk op de zaken. Verkondigers van geloof hebben altijd een streepje voor omdat ze appeleren op de instinctmatige neiging van onze soort om heel wat onzin voor waarheid aan te nemen. Vandaar dat we vandaag de dag nog altijd te maken hebben met horoscopen, ongeluksgetallen, zwarte katten, UFO’s, paranormale verschijnselen, geesten, aura’s, chakra’s, goden, geesten enzovoort.

www.atheismecampagne.nl


Spelen is belangrijk! Vooral als je nog heel jong bent. Onderzoek wees uit dat één op de drie jongeren die voor hun 24 jaar in contact waren gekomen met het gerecht naar een kleuterschool gingen waar weinig nadruk gelegd werd op spelen, en veel nadruk op lessen en andere opgelegde activiteiten. Dit in tegenstelling tot één op tien jongeren die naar een kleuterklas gingen waar ze veel mochten spelen.

Nu, dit onderzoek riekt wel wat naar ‘bias’ (‘een verkeerd studieopzet’: misschien zijn de ouders die hun kinderen sturen naar ‘vrijere’ en ‘creatievere’ kleuterklassen ook van betere milieus bijvoorbeeld), maar toch wijst heel wat onderzoek uit dat spelen een belangrijke invloed heeft op de ontwikkeling van mensenkinderen, en ratten, muizen en honden enzovoort.

Deze inzichten zijn misschien niet onbelangrijk nu steeds meer ouders hun kinderen vaste en gestructureerde activiteiten opleggen, van peuters die al met een computer wiskundesommetjes moeten oplossen tot kleuters die viool moeten leren spelen of taallessen volgen.


VERHUISD!

05aug07

DEZE BLOG IS VERHUISD NAAR NAAR http://fantastisch.filosofie.be


Verhuis!

04aug07

Mijn excuses dat het hier de afgelopen paar dagen zo stil was, maar het komt erop neer dat deze blog aan het verhuizen is. Binnen enkele dagen zou deze blog voorgoed naar een andere site overgeheveld zijn.

Deze blog verhuist dus naar http://fantastisch.filosofie.be, zodat deze blog nu onderdeel zal worden van filosofie.be.

Kris Verburgh
(www.krisverburgh.com)


Chimpansees gebruiken ook heel wat werktuigen. Hier zie je er een die met een steen noten kraakt op een stenen aambeelt. Kortom, chimpansees bevinden zich al in het Stenen Tijdperk!

Verder werden er ook al in het wild chimpansees gespot die jagen met houten speren waarvan ze de punt scherp hebben gemaakt met hun tanden, chimpansees die houten, platte takken tussen hun tenen gekneld houden om ze zo als schoenzolen te gebruiken wanneer ze in bomen met doorns klimmen en verdenkt men deze primaten ervan over primitieve medicijnenkennis te beschikken. Als een chimpansee buikloop heeft, dan gaat hij immers bittere bestanddelen van een bepaalde plant eten die goed helpt tegen diarreee en darmparasieten.

Onderschat onze behaarde mensapen-broeders dus niet! :)

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Enkele eeuwen geleden kreeg je hiervoor nog de brandstapel, en nu staan er zo maar open en bloot zeven goddeloze boeken die willen duidelijk maken hoe irrationeel, schadelijk en gevaarlijk godsdiensten kunnen zijn. En hoe geloof valse hoop aan miljarden mensen verstrekt, en tegelijk hun tijd en vaardigheden opconsumeert om in de gunst te komen van fictieve bebaarde hemelbewoners, vluchtige engelen, woudgeesten, geneesheiligen enzovoort.

Dit schamel rekje valt echter in niets met de boekenrekken die heler wanden opvullen en die gaan over spiritualiteit en esoterische lichtengelen, astrologie, paranormaliteit en andere vormen van (winstgevend) bijgeloof. En dan hebben we het enorme rek religie nog, waar boeken liggen van auteurs die zonder enige vorm van twijfel of kritische zelfreflectie hun visie op de hele kosmos uit de boeken doen. Het heelal: geschapen voor de mens! Zoals we het graag horen… en willen.

Kris Verburgh
(www.krisverburgh.com)


Er bestaan heel wat vreemde andere werelden dan de aarde in dit heelal, zoals die van het sterrensysteem HD 98800. Als je daar op het planeetoppervlak zou staan, dan zie je vier zonnen in de hemel.

Bron: Astronomy picture of the day

Natuurlijk zijn er nog heel wat andere combinaties van sterrensystemen en planetenstelsels mogelijk. Zoals zonnestelsels die enkel uit enorme gasreuzen bestaan die heel dicht rondom hun zon cirkelen (zodat een jaar maar een paar dagen duurt), planeten die rondom rode dwergsterren draaien, zwarte gaten die in elkaar zwaartekrachtsvelden verstrengeld zijn geraakt, planeten die gevormd werden nadat hun ster in een supernova uit elkaar spatte, enorme zonnen die blauw en onstabiel zijn dat ze voortdurend gigantische gaswolken uitstoten, enzovoort. Het is daar een gevariëerde boel in de interstellaire ruimte!

Kris Verburgh
(www.krisverburgh.com)


Teveel brein?

29jul07

Mensen hebben enorme breinen die heel veel energie verslinden. Hoewel we blijkbaar met veel minder kunnen toekomen. Sommigen hebben hersenen die 1/3 kleiner zijn dan normaal, en chirurgen kunnen de helft van de hersenen van baby’s verwijderen zonder dat ze daar later last van ondervinden (deze operaties gebeuren om epileptische aanvallen tegen te gaan). Maar nu is er een man ontdekt met hersenen die twee tot vier keer kleiner zijn dan normaal.

Links: de gekrompen hersenen, rechts: normale hersenen.

Onlangs kreeg een 44-jarige Franse ambtenaar last van zwakte in zijn linkerbeen. Als klein kind had de man een pompje in zijn hoofd gehad om overtollig hersenvocht te verwijderen, maar dat pompje was op zijn 14e weggehaald nadat hij soortgelijke klachten kreeg. Nu de klachten veel later weer terugkwamen maakten zijn artsen een CT-scan, en zagen tot hun grote schrik dat de ventrikels, de normaal kleine ruimtes met hersenvocht, enorm groot waren en een groot deel van zijn hoofd in beslag namen. De foto’s zijn verbazingwekkend. De man heeft een IQ van 75. Beneden gemiddeld, maar niet noodzakelijk zwakbegaafd. Bovendien leidt hij een normaal leven: hij is getrouwd en heeft twee kinderen.

Bron: www.cognitienet.nl

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Een visuele stimulus, zoals bijvoorbeeld een blauw vlak, heeft zo’n 200 ms nodig om bewust te worden. Een meer complexe prikkel, zoals een man in een blauwe regenjas die verdacht veel op Jan lijkt, doet er langer over om bewust te worden, namelijk zo’n 500 ms of een halve seconde.

Bewustzijn lijkt daarom niet zomaar iets dat plots in zijn definitieve toestand tevoorschijn komt. Er moet eerst een zekere treshold overschreden worden (dat wil zeggen: er moeten genoeg herencellen vuren aan dezelfde frequentie, namelijk 40 Hertz) om een bewuste ervaring op te wekken. Vervolgens kan deze ervaring verder aangedikt worden door er herinneringen aan te verankeren (afkomstig van de temporale cortex), gevoelens (afkomstig van het limbische systeem en de orbitale prefrontale cortex), woorden (temporoparietale cortex), enzovoort. Kortom, hoe complexer een ervaring, hoe langer het duurt om ze op te bouwen.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Boeken!

27jul07

Ik ben naar ‘t Stad geweest om mijn vakantievoorraad boeken verder aan te vullen. Waar heb ik zoal allemaal mijn zuurverdiende centjes aan uitgegeven?

Gissen en missen (Maja Vervoort) over de valkuilen van de menselijke geest. Mensen zijn wezens die zich graag veel dingen wijsmaken (van ‘het is zo vaak de schuld van de andere’ en andere positieve zelfverheerlijkende illusies tot zwarte katten, het gruwelijke getal dertien en het geloof in een opperwezen dat heel het universum namens de mens geschapen heeft).

De zeven dochters van Eva (Bryan Skykes) over de evolutie van de mens, en meer bepaalt de zeven oermoeders waarvan honderden miljoenen Europeanen zouden afstammen.

Onze hersenen (René Kahn) over psychiatrie en waarschijnlijk de botsing tussen politiek correct denken en wetenschap die zich van aanstellerig gedrag weinig aantrekt.

Evolutionair denken (Chris Buskes). Een boek waarvan ik denk dat het een prima samenvatting geeft over de invloed van de evolutietheorie buiten het traditionele vakgebied van de biologie.

Darwins gevaarlijke idee (Daniel Dennett): een klassieker over de voor en tegens van de evolutietheorie. Ik heb al wat boeken gelezen van Dennett en ik vond dat die altijd enorm veel tekst nodig had om vaak vanzelfsprekende dingen duidelijk te maken, daarmee dat het zo lang duurde tegen dat ik ook eens het plan opvatten om dit gekende boek van hem te lezen.

Goed. Nu enkel nog de hangmat installeren.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Apenmanieren

26jul07

Ik heb net enkele boeken van Frans de Waal gelezen (De aap in ons & De aap en de sushimeester). Beide zeer aangenaam leesbare en interessante boeken, waarvan ik de ‘Aap in ons’ de beste vond. In dit boek worden overeenkomsten besproken tussen de mens, en zijn meest nabije verwanten, nl de bonobo’s en de chimpansees. Deze mensapen hebben net als ons een zelfbewustzijn, en een moraal (die natuurlijk minder verfijnd is dan de onze, maar toch ook niet zoveel minder).

Ik was ook verrast door de hoeveelheid handelingen die we gemeen hebben met deze mensapen en waarvan we dachten dat ze uniek menselijk waren. Zulke handelingen zijn ondermeer elkaars hand vastnemen om iemand naar een plek toe te leiden of om te helpen, tongzoenen, gewoon zoenen en elkaar omhelzen ter verzoening of om afscheid te nemen, vrijen met aangezichten aan elkaar (enkel bij bonobo’s), de kin in de handpalm nemen om iemand te troosten, enzovoort.

Het is onthullend om te zien hoeveel we gemeen hebben deze niet pratende-medeprimaten, en het kan enkel maar meer stemmen tot nederigheid, en inzien dat mensen dierlijk kunnen zijn en dieren ook heel menselijk kunnen zijn.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


The Promise

21jul07

Zonet een prachtige film gezien (die ik al langer wou zien maar het was er nog niet van gekomen) : The promise. Echt zoals een film moet zijn: prachtige beelden, sprookjesachtig surrealisme, mooie muziek, over prinsessen en koningen, legers en generaals, doorspekt met grootsheid.

Soms was het duidelijk dat de special effects niet meer de grandioze fantasie van de regisseur konden volgen, maar dat kon nog door de vingers worden gezien omdat sommige beelden dan weer briljant waren (het vallende koekje in het water! De verschijning van de Godin Manshen!).

De Chinese film Hero was cineografisch al een hoogstandje, maar deze is nog net iets beter. Ik weet weeral over wat te dromen vanacht!

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Hij is uit! De begeerde, hoogtechnologische, multifunctionele, ergonomische, state-of-the-art anti-gravity chair! 
Neem er plaats in en de spitstechnologie neem het voor u over: hypergevoelige sensoren detecteren uw lichaam en antimaterie-generatoren verbuigen het zwaartekrachtsveld van de aarde enkel en alleen om uw ruggengraat te dienen, zodat u zachtjes als een opgeblazen roeibootje op de deining van gemanipuleerde zwaartekrachtsgolven heen en weer kan wiegen.

Te koop in elke Aldi in uw buurt.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Voor (bijna) alles is er een woord:

‘triskaidekaphobie’ wil zeggen angst voor nummer dertien.

Nu zijn er geen woorden voor echt alles. Hoewel er filosofen zijn die denken dat als er voor iets geen woord bestaat, het niet kan bestaan. Als bv een indianencultuur het woord ‘romantisch’ niet zou kennen, dan zouden ze ook nooit romantische liefde kennen.

Een hoop onzin is dat. Als een cultuur het woord ademen niet zou kennen, dan zouden de leden stikken ofzo? En dieren die niet kunnen spreken, kunnen dan ook niet ademen?

Taal is maar één vermogen van het bewustzijn, dat uit verschillende laagjes bestaat. Zoals het gewaar worden van een lichaam, zelfbesef, en zich kunnen inleven in anderen (empathie) en uiteindelijk ook taal. Hoewel het taalvermogen een hoge vorm van bewustzijn is, wil dat niet zeggen dat bewustzijn enkel maar dankzij taal mogelijk is.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Een filmpje van iemand die de afgelopen zes jaar elke dag een foto van zichzelf heeft gemaakt. Je ziet de dagen in seconden voorbijflitsen, en je ziet een mens temidden van een veranderende omgeving die ruwweg hetzelfde blijft, en dat is één van de grootste wonderen die er bestaan (ja, u en ik zijn elk wonderen maar geen mirakels). Honderdduizend miljard cellen of meer dan een miljard miljard miljard atomen werken samen om een mens te vormen en dit gedurende zo’n zeventig à tachtig jaar.

En ondertussen verstrijkt de tijd, en onze levens zijn niet meer dan korte flitsen in een enorm kosmisch schouwspel waar melkwegen om de honderden miljoenen jaren één omwenteling maken, sterren miljarden jaren lang leven, en universums na honderdduizend miljard jaar doven.

En ik kan begrijpen dat u na een minuuut dit filmpje stilaan wel beu wordt:-)


Ik was onlangs in Den Haag voor een conferentie over moraliteit in de hersenen (in het kader van mijn onderzoeksproject voor de universiteit). Het was een interessante dag. Aanwezig waren vooral artsen (psychiaters), psychologen, biologen en filosofen, die dan korte en bondige presentaties gaven van de vooruitgang in hun vakgebied betreffende moraliteit.

Heel wat mensen denken dat moraliteit, of een ‘geweten’ van bovenaf komt en dat het totaal geen wortels kan hebben in de wrede harde natuur waar het allemaal survival of the fittest is. Maar sinds een tiental jaar doen wetenschappers nu ook onderzoek naar zoiets ‘vluchtigs’ als moraliteit en de resultaten zijn verbazingwekkend. Niet alleen zagen interessante theorieën het levenslicht waarom goedheid (een bonobo die een gewond vogeltje leert vliegen), zelfopoffering (bv bijen of mieren die kamikaze-aanvallen verrichten om de kolonie te redden), altruïsme (vogels die voedsel delen zelfs als het niet nodig is), enzovoort in de ‘harde’ natuur konden evolueren, maar ook nieuwe theorieën over de neurologische correlaten in de hersenen betreffende goedheid reizen als paddestoelen uit de grond.

In de hersenen zijn al heel wat gebieden gevonden die instaan voor het gevoel van oneerlijkheid, vrijgevigheid, altruïsme enzovoort. En dan heb ik het nog niet gehad over de spiegelneuronen (nog maar sinds enkele jaren ontdekt, maar wordt nu al één van de belangrijkste ontdekkingen in de neurologie genoemd) en hun rol betreffende empathie. Maar dat is een verhaal voor later!

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Vrouwelijke reporter geraakt een beetje overstuur over het zoveelste Paris-Hilton news item. En haar twee collega’s doen er alles aan om haar nog meer te vernederen. Wat een leuke werksfeer daar bij msnbc :-) .


Aha, zo grappig. Net een artikel gelezen over de midlifecrisis bij mannen. Hierbij wordt altijd verondersteld dat de man in de knoop ligt met zichzelf, en zich daarom zich wat raar begint te gedragen en bijvoorbeeld zich geroepen voelt om toch plots die fonkelnieuwe stoere cabrio te kopen.

De evolutionaire reden is net iets anders. Mannen geraken in hun midlifecrisis door hun vrouwen! Die komen immers in hun menopauze, en worden dus onvruchtbaar. En als mannen dit opmerken, dan stellen zich oeroude psychologische mechanismen in werking, die maken dat de man terug opgefokt haantjesgedrag gaat vertonen in een poging (totaal onbewust natuurlijk!) om terug nieuwe partners aan te trekken. En zodus gedragen vijftigers zich terug als jonge snaken om indruk te maken op het andere geslacht, en kopen ze bijvoorbeeld die knalrode cabrio of zware Harley Davidson. Al weten ze niet goed waarom…

Dit verklaart dan ook waarom een vijftigjare man geen midlifecrisis krijgt wanneer hij getrouwd is met een veel jongere vrouw (die is immers nog vruchtbaar genoeg), en waarom een 25-jarige jongeman al in een midlifecrisis terecht kan komen wanneer hij getrouwd is met een vijftigjarige vrouw.

De wegen van de evolutie zijn ondoorgrondelijk…

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Het staat er! Het Grand National Theatre in Peking. Alsof een enorme druppel kwik vanuit een goddelijke pipet op aarde werd achtergelaten.

Vanzelfsprekend vinden heel wat mensen het veel te modern, maar gelukkig zijn er daarom revolutionaire architecten, die het keurslijf van zich afwerpen en dingen bouwen die nog nooit eerder bedacht werden. Wie weet is dit gebouw binnen honderd jaar een even gekend icoon als het Sydney Opera House met zijn beenwitte schelpen die als zeilen opgebold staan.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Paus Benedictus staat toe dat de missen overal ter wereld in het Latijn mogen worden gegeven. Ouderwets gedoe en conservatisme hebben de Kerk nooit afgeschrikt, dus deze uitspraak die de klok jaren terugzet (tot het Tweede Vaticaanse concilie in de jaren zestig dat de Latijnse mis afschafte) is niet echt verbazend.

En het kan zelfs een goeie zet zijn. Tenslotte teert geloof vooral op mysterie, het zichzelf onbegrijpbaar maken en raadselachtigheid. Onverstaanbaar Latijns gemompel hult alles des te beter in een mystieke sluier, die zo voor velen een extra aantrekkingskracht kan uitoefenen. Het is de bedoeling van vele godsdiensten om zichzelf zo raadselachtig mogelijk te maken, zodat niet teveel lastige kritische vragen gesteld kunnen worden die al die belachelijke dogma’s van duizenden jaren oud onthullen. De paus weet hoe het spel te spelen!

 

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Crash!

08jul07

Ik wist niet dat Volvo ook crash-tests deed met elanden! :-)

 

 

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Kuch kuch…

06jul07

Weer een nieuw astma-gen ontdekt. Het ding noemt ORMDL3, en eigenlijk weten de onderzoekers nog niet welke functie het gen heeft. Dit gebeurt wel meer bij van die grote statistische genetische studies die wel genen ontdekken die een rol spelen bij een ziekte, maar waarbij het jaren duurt om uit te zoeken welke rol dat precies is.

In ieder geval is er weer een sprankeltje meer hoop voor de honderden miljoenen astmapatiënten op onze wereldbol. Astma is een fascinerende ziekte, die mooi de rol weergeeft van ons complexe immuunsysteem. Dat immuunstelsel lijkt vooral bij de propere westerlingen op hol geslagen te zijn, wegens gebrek aan vieze mycobacteriën en parasitaire darmbewoners (wormen dus). Bij gebrek aan deze beesten vuurt het immuunsyteem maar in het wilde weg temidden van bronchiaal weefsel, met als resultaat ontstekingen in de bronchiën. Die dan zorgen voor de kenmerkende piepende ademhaling en hoest.

 

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Voor alles

05jul07

Enkele jaren terug was het een groot taboe om te praten over de periode voor de oerknal. Omdat we toch nooit in staat konden zijn om de gebeurtenissen voor het begin van alles te ontrafelen, kon je er beter maar niets over zeggen. De consensus was dan dat er voor de oerknal nog tijd, ruimte en materie bestonden, en dat je je mond erover moest houden.

Dit recente artikeltje is het daar niet mee eens. Het verhaalt over hoe dit heelal ontstond uit een ander heelal, en gebruikt daarvoor een nieuwe theorie, namelijk de loop quantum gravity-theorie (eens iets anders dan de snaartheorie die de laatste jaren altijd in het spotlicht staat).

Nu, in de natuurkundige wereld zijn er nog maar weinigen die vinden dat er voor de oerknal ‘niets’ was. Heel wat nieuwe theorieën van de laatste jaren gaan over hoe ons heelal ontstond uit de botsing van twee andere heelallen, of hoe een heelal kan worden geboren elke keer wanneer er een zwart gat in ons universum ontstaat, of hoe volgens berekeningen er 10^500 andere heelallen bestaan, die ergens zweven in een grote multidimensionale hyperruimte.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Vreemd…

04jul07

Cool! Een catwalk met futuristische holografische lasers. Doet wel spookachtig aan, en al die blauwe slierten doen me denken aan die diepzeeinktvissen die je soms te zien krijgt op tv (u weet wel: zo tijdens een documentaire over ‘The oceans of the world’ of zoiets met op de achtergrond de loodzware erudiete onderwijzende en koesterende stem van David Attenborough, waarvan elke lettergreep uit z’n voegen barst van wijsheid en kennis.)

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


De LHC heeft een beetje vertraging. Het ding moest normaal af zijn tegen december vorig jaar, maar liep hier en daar wat achter op schema, wat ook niet mag verbazen gezien dit om het grootste wetenschappelijke experiment ooit gaat. Binnen enkele maanden zou de LHC definitief af zijn, en kan de mensheid proberen de fundamenten van de kosmos te ontrafelen.

Oh ja, voor diegene die niet weet wat de LHC precies is: dit is de grootste deeltjesversneller ter wereld. Hij weegt 38 000 ton, bevindt zich honderd meter onder de grond in een tunnel die 27 kilometer lang is, die volgestouwd zit met magneten die tot bijna het absolute nulpunt gekoeld worden. De detectoren van de LHC brengen de banen van de minuscule deeltjes in kaart en zijn onderaardse kathedralen van staal. Ik heb trouwens enkele jaren geleden dit complex in de buurt van Genève bezocht en dat was een geweldige ervaring.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Onlangs waren er wat overstromingen in Engeland, en blijkbaar zijn er een paar Engelse bischoppen, zoals Graham Dow die meteen de grote verbanden zien. Volgens hen is de wateroverlast te wijten aan de morele achteruitgang van onze beschaving:

“This is a strong and definite judgment because the world has been arrogant in going its own way,” he said. “We are reaping the consequences of our moral degradation, as well as the environmental damage that we have caused.”

Een bisschop wordt verondersteld een intelligent man te zijn. Het feit dat een intelligent persoon zulke achterlijke onzin kan uitkramen, is heel interessant voor evolutionair psychologen en cognitiewetenschappers. Die met andere woorden proberen uit te vinden hoe geloof en onwetendheid de rede de nek kunnen omwringen.

Qua onwetendheid kan deze uitspraak wel tellen. De moraal van onze maatschappij is nog nooit zo hoogstaand geweest (evenveel rechten (in theorie) voor mannen en vrouwen, geen brandstapels meer, geen openbare executies, martelingen, vieze gevangenissen waar je wegrot, gekken die vastgeketend worden, de ene stam die de andere uitmoord, vierendelingen, eermoorden, rituele gevechten, offers, enzovoort). Bovendien is onze samenleving véél veiliger en vredelievender dan ooit het geval is geweest, zelfs wanneer we de twee wereldoorlogen incalculeren.

Maar dit is een lang en uiterst interessant verhaal dat gaat over moraal, de mensheid en evolutie. Duidelijk een verhaal waar bisschop Dow, de morele zielenherder van de dwalende kudde, nog nooit van gehoord heeft.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)


Hoe ver kunnen mensen gaan om hun eigen team, ploeg, land of ras te verdedigen? Heel ver eigenlijk, als je gewoon al ziet tot wat mensen in staat zijn om hun eigen ploeg te verdedigen.

De moeder van alle voetbalrellen was die van 532 na Christus, en speelde zich af in het tanende Romeinse rijk. Natuurlijk bestond voetbal nog niet echt, en speelden de conflicten zich af tussen hooligans van twee paardenraceteams, namelijk de groenen en de blauwen. Al jarenlang waren die twee groepen in onderlinge gevechten geraakt, en uiteindelijk kreeg Keizer Justinianus, die een blauwe was, er genoeg van. Hij gaf twee generaals de opdracht de hippodroom (u weet wel, de variant van het voetbalstadium waarin de paardenraces gehouden werden) van Constantinopel te bestormen, waarin zich tienduizenden resterende groene supporters bevonden (de blauwen waren wijsvol ingelicht en hadden het stadium al verlaten). Zo’n dertigduizend groenen werden toen afgeslacht.


Zou deze ietwat overdreven reactie iets te maken kunnen hebben met het feit dat onze voorouders miljoenen jaren in territoriaal stamverband hebben geleefd, zodat evolutie hun breinen zodanig heeft gekneed dat ze geneigd zijn te denken in termen van ‘wij versus zij’, en in termen van racisme en haat en vooroordelen tegenover andere groepen, tot het absurd gewelddadige toe? Wie weet…

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)

 


Vrije wil?

30jun07

Ik las gisteren een prachtige zin: ‘we doen niet wat we willen, maar we willen wat we doen’. En dat vat eigenlijk de essentie samen van de beroemde en beruchte experimenten van de neurofysiologen Kornhuber en Libet, die met hun proeven ontdekten dat enkele honderden milliseconden voor hun proefpersonen bewust werden van de wil om iets te doen (bv op een knop drukken), er al een duidelijk signaal in hun hersenen onstond dat het neurologische correlaat bleek te zijn voor het reeds gemaakt hebben van een (onbewuste) keuze (namelijk op de knop te drukken).

Toch hebben we de indruk dat we een vrije wil hebben. Maar dat is dan waarschijnlijk ook een illusie. Onze hersenen zijn erin gespecialiseerd om bliksemsnel nadat we een handeling verricht hebben of een gedachte gedacht, onszelf wijs te maken dit de bedoeling was.

En vandaar dus de briljante zin: we doen niet wat we zogezegd ‘bewust’ willen, maar we willen bewust wat we onbewust doen.

Kris Verburgh (www.krisverburgh.com)

 




Follow

Get every new post delivered to your Inbox.